Profilaktyczne znaczenie wysiłku fizycznego
Sesja posterowa i dyskusja okrągłego stołu
(Andrzej Szpakow, Zbigniew Szyguła, Wojciech Gawroński)

ODżYWIANIE SPORTOWCOW NA RóżNYCH ETAPACH KARIERY SPORTOWEJ
A. Szpakow, Uniwersytet Grodzieński

Prosta metoda oceny wielkości obciążenia wysiłkiem u tancerzy
Wnorowski J.,* Szyguła Z.,** Pilch W.,* Więcek M.,* Kwiatek J.
*Zakład Fizjologii i Biochemii, Instytut Fizjologii Człowieka AWF Kraków
**Zakład Medycyny WF i Sportu, Instytut Fizjologii Człowieka

Aktywność ruchowa i stan stawów – zależność obustronna
J. Kisielewski, A. Szpakow, E. Anin, Uniwersytet Medyczny w Grodnie

Wpływ struktur anatomicznych na objetość ruchu stawu kolanowego
J. Kisielewski, Uniwersytet Medyczny w Grodnie

KOMPLEKSOWA FIZIOLOGICZNO-HIGIENICZNA OCENA I PROGNOZOWANIE STANU ZDROWIA GRUPY MłODZIEżY
A. Szpakow, D. Roman, E. Anin, Z. Szwatro, I. Kulikowska, Uniwersytet Grodzieński

POZIOM ZACHOROWALNOŚCI DZIECI 5-6 LAT I PROFILAKTYCZNE DZIAłANIE WYSIłKU FIZYCZNEGO
S. Kiesiel, Uniwersytet Grodzieński

REGULACJA RYTMU SERCOWEGO W STANIE SPOCZYNKU U NASTOLATKÓW
W. Suhiecki, Uniwersytet Grodzieński

PRÓBA OCENY WYDATKU ENERGETYCZNEGO TANCERZY W UKŁADZIE TAŃCÓW LATYNOAMERYKAŃSKICH
Pilch W., Szyguła Z., Bawelski M., Wnorowski J.
Akademia Wychowania Fizycznego w Krakowie; Instytut Fizjologii Człowieka; Zakład Fizjologii i Biochemii, Zakład Medycyny WF i Sportu

Wpływ terapii tanecznej na wskaźniki adaptacji psychologicznej jednostki
I. Chruszcz , Uniwersytet medyczny w Mińsku

 

ODżYWIANIE SPORTOWCOW NA RóżNYCH ETAPACH KARIERY SPORTOWEJ
A. Szpakow, Uniwersytet Grodzieński

Sportowcy rezygnując z kariery sportowej, zmieniają tryb życia i zaliczają się do dysadapcyjnej grupy ryzyka.
Cel pracy. Ocena właściwości faktycznego odżywiania sportowców i osób, które zaprzestały zajmować się sportem .
Zbadano stan faktycznego odżywiania się 105 studentów-sportowców (54 chłopców i 51 dziewcząt) w wieku 17-21 lat z Wydziału Wychowania Fizycznego. Z nich 79 osób kontynuowali zajęcia sportem, 23 osoby w przeciągu ostatniego roku zajęcia sportem zakończyło.
Jedną z głównych przyczyn zakończenia kariery sportowej jawi się brak wolnego czasu i brak warunków dla przeprowadzenia treningów.
Sposób odżywiania studentów zajmujących i nie zajmujących się sportem wykazywał wiele nieprawidłowości. Wartość odżywcza racji pokarmowych we wszystkich badanych grupach była nieprawidłowa. Najważniejszymi cechami żywienia osób, które zaprzestały zajmować się sportem jest nieracjonalność w stosunku otrzymanej energii od białek, tłuszczy i węglowodanów i niesbalansowanie według głównych nutrijentów.

Prosta metoda oceny wielkości obciążenia wysiłkiem u tancerzy
Wnorowski J.,* Szyguła Z.,** Pilch W.,* Więcek M.,* Kwiatek J.
*Zakład Fizjologii i Biochemii, Instytut Fizjologii Człowieka AWF Kraków
**Zakład Medycyny WF i Sportu, Instytut Fizjologii Człowieka

Wszelkie formy taneczne zazwyczaj kojarzone są z dozą radości, przyjemności i relaksu. W rzeczywistości wiążą się jednak z dużym obciążeniem wysiłkowym dla organizmu, wymagającym od tancerzy wydatkowania sporych dawek energii. Ilość jej zależy głównie od rodzaju tańca, jego charakteru, wykonywanych indywidualnie lub z partnerem elementów ruchowych, utrzymywanego tempa, zmian rytmu i czasu trwania. Zwłaszcza te dwie ostatnie cechy ujawniają się w tańcach ludowych związanych z tradycjami obrzędowymi w różnych rejonach i narodach. Każdemu wysiłkowi towarzyszy szereg adaptacyjnych procesów fizjologiczno-biochemicznych, których wypadkową jest, stosunkowo łatwy do zmierzenia, rytm pracy serca (HR). Narząd ten niezwykle czule oddaje stan w jakim organizm się znajduje, a rytm jego skurczów może być wykładnikiem zdolności przystosowawczych organizmu, jako reakcji na wykonywany wysiłek. Wielu fizjologów widzi logiczne powiązanie HR z ilością pobieranego tlenu, wydatkowanych kilokalorii, a także z obciążeniem wysiłkowym. Wartość HR może zatem wskazywać na obciążenie ustroju niemal każdym rodzajem pracy fizycznej. Zakres tętna wysiłkowego może zawierać się pomiędzy wartością spoczynkową (HRsp.), a maksymalną (HRmax). Ale to w jakiej strefie metabolicznej rytm pracy serca wywołany np. tańcem, aktualnie się mieści może wskazywać na charakter energetyki przemian metabolicznych. Szacuje się bowiem, że do wartości 70% HRmax metabolizm oparty jest na przemianach aerobowych czyli tlenowych, pomiędzy 70-85% HRmax - mieszanych, natomiast powyżej 85% HRmax – anaerobowych (beztlenowych).
W badaniach wzięło udział 10 mężczyzn i 14 kobiet członków zespołu Tańca Ludowego „Krakowiak”. Przy pomocy Sport-Testerów f-my Polar Elektro rejestrowano rytm pracy serca badanych, podczas wykonywanych oddzielnie na próbach suit: rzeszowskiej, sądeckiej, lubelskiej, krakowskiej i żywieckiej. Kolejnych obserwacji HR dokonano podczas próby generalnej i występu, w którym tańczono kolejno suitę lubelską, krakowską, sądecką i żywiecką. Czas tańca był wtedy identyczny i wynosił godzinę i 15 minut.
Uzyskane dane HR wykazały, że taniec ludowy jest dużym, a czasem krańcowo dużym obciążeniem dla tancerzy. Stwierdzono, też znaczące różnice pomiędzy próbą a występem. Oceniane wartości HR tancerzy wskazują na możliwość istnienia ryzyka związanego z wykonywaniem tak dużego wysiłku, co może sugerować konieczność lekarskich badań stanu zdrowia tancerzy podobnie jak w przypadku sportowców.

Aktywnosc ruchowa i stan stawow – zaleznosc obustronna
J. Kisielewski, A. Szpakow, E. Anin, Uniwersytet Medyczny w Grodnie

Ruch naszego ciała jest, przede wszystkim, ruch stawów. Z jednej strony, stan stawów – najważniejszy warunek aktywności ruchowej człowieka. Z drugiej - aktywność ruchowa - pewny warunek zdrowia i pracy tych samych stawów.
Cel pracy – określić możliwe mechanizmy i skutki obustronnej zależności stanu stawów i aktywności ruchowej człowieka.
Wyniki - aktywność ruchowa wpływa na rozwój i strukturę stawów i odwrotnie przez to na ich stan biomechaniczny.

Wpływ struktur anatomicznych na objetosc ruchu stawu kolanowego
J. Kisielewski, Uniwersytet Medyczny w Grodnie

Staw kolanowy – jeden z najważniejszych i dostatecznie złożonych po swojej budowie stawów aparatu ruchowego człowieka.
Cel pracy – ocena wpływu struktur anatomicznych stawu kolanowego na jego ruch.
Materiał – 50 preparatów stawu kolanowego noworodków i płodów ludzkich.
Metody – makromikropreparowanie, morfometria.
Wyniki: objętość ruchu stawu kolanowego znajduje się w zależności od rozmiarów więzadeł krzyżowych, odpowiedzialności powierzchni stawowych kości udowej i piszczelowej oraz rozmiaru więzadła rzepki, formy i rozmiaru łąkotek.

KOMPLEKSOWA FIZIOLOGICZNO-HIGIENICZNA OCENA I PROGNOZOWANIE STANU ZDROWIA GRUPY MLODZIEZY
A. Szpakow, D. Roman, E. Anin, Z. Szwatro, I. Kulikowska, Uniwersytet Grodzieński

Przeprowadzona została ocena poziomu adaptacji wśród licealistów i studentów (więcej niż 500 osób po 220 wskaźnikach) w celu opracowania programów profilaktycznych dla tej grupy młodzieży
Otrzymane wyniki oceny dynamicznej poziomu wiedzy na temat promocji zdrowia i stanu zdrowia pozwolili stworzyć program skriningu i monitoringu zdrowia co w przyszłości pozwoli opracować i udoskonalić metody oceny stanu zdrowia wielkich populacji młodzieży pomijając ryzyko, powiększając potencjał zdrowia i poziom adaptacji organizmu

POZIOM ZACHOROWALNOŚCI DZIECI 5-6 LAT I PROFILAKTYCZNE DZIAłANIE WYSILKU FIZYCZNEGO
S. Kiesiel, Uniwersytet Grodzieński

Celem pracy było zbadanie wpływu obciążeń fizycznych różnego ukierunkowanie na wskaźniki zachorowalności (OZ) dzieci 5-6 lat. W tym celu był przeprowadzony eksperyment pedagogiczny (n=125). Obciążenia fizyczne różniły się ukierunkowaniem (aerobowe, anaerobowe, mieszane) i zakresem (2 i 5 razy na tydzień). Zachorowalność dzieci oceniano według absolutnych wskaźników (ilości dni schorzenia, ilości wypadków) i według wskaźników podanych w przeliczeniu na 100 osób. Analiza wyników ujawniła, że najbardziej korzystnymi z punktu widzenia skuteczności uzdrowienia są regularne obciążenia fizyczne o ukierunkowaniu aerobowym w zakresie nie mniej niż 5 zajęć na tydzień. Stosowanie dozowanych obciążeń fizycznych wywarło pobudzający wpływ na funkcje systemu odpornościowego, co zapewniło obniżenie ostrej zachorowalności.

REGULACJA RYTMU SERCOWEGO W STANIE SPOCZYNKU U NASTOLATKÓW
W. Suhiecki, Uniwersytet Grodzieński

Cel badania polega na poznaniu wpływu obciążenia fizycznego o różnym ukierunkowaniu metabolicznym na osobliwości rytmu sercowego nastolatków 13-14 lat w warunkach spoczynku względnego. U badanych osób grup eksperymentalnych ujawniono zwiększenie tonusu parasympatycznej innerwacji serca i podwyższenie wpływu autonomicznego konturu sterowania rytmem sercowym. Optymalne zwiększenie tygodniowego zakresu celowego obciążenia fizycznego o różnym ukierunkowaniu do 120-240 minut na tydzień powoduje więc optymizację funkcjonalnego stanu krwiobiegu nastolatków i sprzyja ich lepszej adaptacji do procesu nauczania.

PRÓBA OCENY WYDATKU ENERGETYCZNEGO TANCERZY W UKŁADZIE TAŃCÓW LATYNOAMERYKAŃSKICH
Pilch W., Szyguła Z., Bawelski M., Wnorowski J.
Akademia Wychowania Fizycznego w Krakowie; Instytut Fizjologii Człowieka; Zakład Fizjologii i Biochemii, Zakład Medycyny WF i Sportu

Taniec jest jedną z najbardziej naturalnych form ludzkiej aktywności. Sportowy taniec towarzyski został przyjęty do rodziny dyscyplin olimpijskich i już na olimpiadzie w 2004 roku będzie to dyscyplina pokazowa, a w 2008 stanie się pełnoprawną dyscypliną olimpijską. Na podstawie obserwacji tancerzy podczas zawodów możemy zaliczyć sportowy taniec towarzyski do grupy dyscyplin charakteryzujących się okresami bardzo intensywnego wysiłku przedzielonymi krótkimi przerwami, w których nie dochodzi do pełnego wypoczynku. W związku z powyższym wydaje się celowe określenie typu wysiłku oraz oszacowanie wydatku energetycznego podczas symulacji zawodów tańca towarzyskiego w konkurencji tańców latynoamerykańskich. Badaniom poddano grupę 10 – osobową ( 5 par tancerzy) z krakowskich klubów w wieku 21 – 31 lat. Osoby te uprawiały taniec sportowy od wielu lat, a część z nich należy do ścisłej krajowej czołówki. Przed przystąpieniem do eksperymentu wykonano ekg oraz dokonano pomiarów trzech fałdów tłuszczowych, podstawowych cech biometrycznych takich jak wysokość, masa ciała. Z uzyskanych danych wyliczono podstawowe parametry antropometryczne.
Program badań obejmował dwa etapy oceny możliwości wysiłkowych tancerzy. Pierwszy polegał na określeniu maksymalnych i progowych wartości cech fizjologicznych determinujących adaptację organizmu do wysiłku fizycznego. W tym celu przeprowadzono na bieżni mechanicznej laboratoryjny test wysiłkowy o stopniowo narastającym obciążeniu do odmowy. W trakcie wysiłku rejestrowano częstość skurczów serca oraz wskaźniki oddechowe, co pozwoliło na wyznaczenie m.in. maksymalnych i progowych wartości HR i VO2. Przed wysiłkiem oraz 3 min po jego zakończeniu pobierano próbki krwi celem oznaczenia kwasu mlekowego. Drugi etap miał na celu obserwowanie reakcji częstości skurczów serca na zadane obciążenia w trakcie symulacji zawodów tanecznych w konkurencji tańców latynoamerykańskich. Podczas tego etapu rozkład obciążeń był następujący: 1’30’’ taniec oraz 30’’ odpoczynku. I – samba w tempie 50 taktów/min, II – cha-cha-cha w tempie 30 taktów/min, III – rumba w tempie 27 taktów / min, IV – paso doble w tempie 62 taktów/min, V – jivew tempie 44 takty/min. W tej kolejności 5 tańców powtórzono 2–krotnie i przedzielono 5 minutową przerwą. W czasie tańców rejestrowano bieżącą częstość skurczów serca za pomocą Sport Testera firmy Polar. Krew pobierano przed i w 3-ej minucie po zakończeniu tańców celem oznaczenia kwasu mlekowego. Na podstawie uzyskanych odsetkowych wartości HR oszacowano wydatek energetyczny tancerzy podczas układów tańców latynoamerykańskich. Na podstawie przeprowadzonych pomiarów stwierdzić można, że średnie wartości badanych wskaźników antropometrycznych w grupie mężczyzn i kobiet są charakterystyczne w tym przedziale wiekowym dla obu grup. Średni minutowy pobór tlenu wynosił 46,6 ml/kg/min u kobiet oraz 47,4 ml/kg/min u mężczyzn. Minutowa pojemność tlenowa płuc wynosiła średnio 2,43 l/min u kobiet i 3,29 l/min u mężczyzn. Maksymalna minutowa wentylacja płuc wahała się od 118 do 149,4 l u mężczyzn, a u kobiet w granicach 75,3 do 92 litra. Koszt energetyczny poszczególnych tańców różni się od siebie przy porównaniu kobiet i mężczyzn, ale w obrębie jednej płci wyniki są do siebie podobne. Wśród mężczyzn najwyższy koszt podczas całej próby obliczono dla tancerza S.M i wynosił on 219,75 kcal a najniższy dla A.C – 187,5 kcal. U kobiet największy koszt oszacowano u E.S – 148,05 kcal. W większości przypadków u tancerzy brak jest związku pomiędzy reakcjami serca a poziomem stężenia mleczanu.

Wpływ terapii tanecznej na wskaźniki adaptacji psychologicznej jednostki
I. Chruszcz , Uniwersytet medyczny w Mińsku

Terapia taneczna jest rodzajem terapii artystycznej. Wykorzystanie tańca dla zapobiegania stresów i zmian funkcjonalno-psychicznych jest aktualnym kierunkiem w psychiatrii.
Cel pracy: wykorzystanie terapii tanecznej i ocena jej wpływu na wskaźniki adaptacji psychologicznej człowieka. 
Zbadano 2 grupy studentów (grupa A –16 osób z niskim poziomem oceny swojego stanu i pewności w sobie i grupa B – 17 osób ze średnimi wskaźnikami). Zajęcia były przeprowadzone w 3 etapy w ciągu 6 miesięcy. z wykorzystaniem imaginacji tańca. Odznaczony został pozytywny wpływ terapii tanecznej na wszystkie badane wskaźniki psychiczne. Proponujemy metodykę wykorzystania terapii tanecznej w sytuacjach stresowych

Program Kongresu