Szkolenie specjalizacyjne i pospecjalizacyjne lekarzy rodzinnych w Polsce i na świecie
(Ewa Teslar, Witold Lukas)

8:30 - 8:40
KSZTAŁCENIE LEKARZY RODZINNYCH W POLSCE
Witold Lukas, Zakład Medycyny Rodzinnej SAM, Katowice

8:45 - 8:55
KSZTALCENIE LEKARZY RODZINNYCH W USA
Christopher Kubik, ZLP w Chicago

9:00 - 9:10
KSZTALCENIE LEKARZY RODZINNYCH WE FRANCJI
Ewa Teslar, AMOPF, Paryz

9:15 - 9:25
Szkolenie lekarzy rodzinnych w Kanadzie
Małgorzata Rowicka, Praktyka Lekarza Rodzinnego, Kanada

9:30 - 9:40
Szkolenie lekarza rodzinnego (ogólnego) w Niemczech
Bogdan Milek, Praktyka Lekarza Rodzinnego, Voelklingen, Niemcy

9:45 - 10:00 - Przerwa

10:00 - 10:10
Organizacja Pracy i Szkolenie Lekarza rodzinnego na Litwie
Laimute Sliżewska, Maria Suchocka, Centrum Podstawowej Opieki Zdrowotnej,  Soleczniki

10:10 - 10:20
Kształcenie Lekarzy Rodzinnych (LR) w Szwecji
Barbara Nalepa, Praktyka Lekarza Rodzinnego, Szwecja

10:20 - 10:25
Kształcenie lekarzy rodzinnych na Ukrainie
Aleksander Pulyk, Iwan Czopej, Uniwersytet Użgorodzki, Użgorod, Ukraina

10:25 - 10:30
Ksztalcenie Lekarzy Rodzinnych w Moldawii
Andżela Bogucka, Liliana Groppa, ZLP w Moldawi

10:35 - 10:40
KSZTAłCENIE LEKARZA RODZINNEGO NA GRODZIEńSZCZYźNIE I BIAłORUSI
S. Prokopowicz, A. Szpakow, W. Prokopowicz, Uniwersytet Grodzieński, Szpital Obwodowy w Grodnie

10:40 - 10:45
Moje doświadczenia z początku szkolenia lekarzy rodzinnych w zakresie pediatrii
Janina Niżnikowska-Marks, Komisja Zagraniczna Okręgowej Izby Lekarskiej w Warszawie

10:45 - 11: 15
 Dyskusja

KSZTAŁCENIE LEKARZY RODZINNYCH W POLSCE
Witold Lukas, Zakład Medycyny Rodzinnej SAM, Katowice

Medycyna rodzinna w Polsce jako osobna specjalizacja istnieje od 1993 roku. Przyszli lekarze rodzinni są kształceni w Regionalnych Ośrodkach Kształcenia Katedrach i Zakładach Medycyny Rodzinnej przy Akademiach Medycznych oraz w ośrodkach pozaakademickich.Obecnie w Polsce jest wyszkolonych około 6000 lekarzy rodzinnych. Kształcenie przeddyplomowe rozpoczyna się na VI roku wydziału lekarskiego , trwa 2 semestry w różnym wymiarze godzin w poszczególnych uczelniach i kończy się zaliczeniem. Studenci zdobywają wiedzę podczas zajęć teoretycznych, praktycznych na fantomach oraz ćwiczeń w Praktykach Lekarza Rodzinnego. Kształcenie podyplomowe z medycyny rodzinnej trwa 4 lata w trybie rezydenckim ( dla osób bez specjalizacji) natomiast w trybie pozarezydenckim w zależności od posiadanej specjalizacji (max.2,5 roku ,min. 0,5). Staże szpitalne dla rezydentów wynoszą 20 miesięcy (w tym. interna 6 miesięcy, pediatria 6 miesięcy) oraz relatywnie mniej dla osób szkolonych w trybie pozarezydenckim. Staż w Praktyce Lekarza Rodzinnego trwa 22 miesiące dla osób bez specjalizacji oraz odpowiednio mniej dla osób posiadających specjalizację. Aktualnie w Polsce szkoli się około 2000 lekarzy. Ministerstwo Zdrowia finansuje szkolenie w trybie rezydenckim, tryb pozarezydencki odbywa szkolenie w ramach oddelegowania.
Szkolenia dla tych lekarzy są organizowane przez Akademie Medyczne oraz ośrodki pozaakademickie oraz kończą się 3-stopniowyn egzaminem państwowym.
Kształcenie ustawiczne na terenie Polski jest nieobowiązkowe , bezpłatne, niejednakowe w różnych rejonach kraju. Obecnie na terenie naszego kraju przyszłych lekarzy rodzinnych szkoli około 2150 osób związanych z Akademiami Medycznymi, Klinikami, Szpitalami oraz Praktykami Lekarzy Rodzinnych.
Zakładamy, że w 2015 liczba lekarzy rodzinnych w Polsce wyniesie 12 tysiecy.

KSZTALCENIE LEKARZY RODZINNYCH W USA
Christopher Kubik, ZLP w Chicago

Formalny program medycyny rodzinnej rozpoczal sie w 1969 roku kiedy to ustalono ramy szkolenia specjalizacjnego obejmujacego 3 lata podyplomowego rotacyjnego treningu.  Rezydent odbywa praktyke w szpitalu pod kierunkiem instruktorow szkoleniowych a takze opiekuje sie pacjentami przydzielonych mu lekarzy rodzinnych (tzw. Attending Physicians) pozostajacych w praktyce prywatnej. Prowadzi takze swoich \"wlasnych\" pacjentow, z ktorymi zapoznal sie w przychodni medycyny rodzinnej.
Ksztalcenie lekarzy rodzinnych zaczyna sie po studiach medycznych.  Aby rozpoczac szkolenie nie potrzeba obecnie zaliczyc stazu rotacyjnego.  Nie ma zadnego przygotowania do tej rezydencji w czasie studiow.  Po ukonczeniu rezydencji lekarze rodzinni najczesciej otwieraja wlasne praktyki.  Co roku konczy rezydencje okolo 3,400 lekarzy rodzinych.
Sposrod 797,634 lekarzy w USA liczba lekarzy rodzinych wynosila w 2000 roku 69,063 co przy 270 milionach mieszkancow kraju daje stosunek jednego lekarza rodzinnego na 3,913 mieszkancow.  Procent lekarzy rodzinnych z dyplomami uczelni zagranicznych wynosil w 2000 r. 11.4, a z dyplomami uczelni osteopatycznych wynosil 9.4. 
Lekarze rodzini zobowiazani sa doksztalcac sie w trakcie praktyki.  Musza zaliczyc ponad 150 tzw. godzin kredytowych szkolenia w ciagu trzech lat, a co 7 lat musza zdawac egamin re-certyfikacyjny obejmujacy cala wiedze medycyny rodzinnej.  To samo obowiazuje instruktorow szkoleniowych.  W przyszlosci bedzie istnialo jeszcze wieksze zapotrzebowanie na specjalistow medycyny rodzinnej w USA.

KSZTALCENIE LEKARZY RODZINNYCH WE FRANCJI
Ewa Teslar, AMOPF, Paryz

Ksztalcenie lekarzy ogolnych (LO) , jako Lekarzy Rodzinnych (LR) zaczelo sie we Francji w latach siedemdziesiatych. Aktualne dane co do ilosci lekarzy : 1700 LR konczy ksztalcenie co roku, a we Francji liczy sie 145 LO na 100 000 mieszkancow.
W czasie ostatnich dwoch lat studiow medycznych, po wyborze kierunku, przyszly LR bierze udzial w zajeciach prowadzonych prze LR ksztalcacych na uniwersytecie . Rownolegle przez 6 semestrow ma zaliczyc staze szpitalne , jeden z nich odbywa sie w praktyce prywatnej u LR. W przyszlosci nie jeden , ale dwa semestry maja byc wykonane w praktyce u LR.
Dyplom specjalizacji w Medycynie Rodzinej, wciaz nie istnieje. Aktualnie przyszly LR, konczy studja pisze doktorat wybierajac temat dotyczacy Medycyny Rodzinnej.
Chociaz od lat ksztalcenie ustawiczne jest obowiazkowe we Francji (oficjalnie od 1996r.) 50 % lekarzy nie uczeszcza nawet oplaconych zajec. Nowym projektem jest powrot do dobrowolnego ksztalcenia po dyplomowego. Aktualne ksztalcenie jest organizowane przez rozne stowarzyszenia (okolo 1500 na cala Francje), zwiazki zawodowe i uniwersytet.
Ksztalcenie nauczycieli w medycynie rodzinnej jest dobrowolne i platne. W czasie projektowanego drugiego semestru stazu u LR ma byc zorganizowane specyficzne ksztalcenie aby przyszly LR byl tez pedagogiem.

Szkolenie lekarzy rodzinnych w Kanadzie
Małgorzata Rowicka, Praktyka Lekarza Rodzinnego, Kanada

Kanada ma 31.5 miliona mieszkancow i okolo 25 000 lekarzy rodzinnych. Daje to stosunek jednego lekarza rodzinnego na 1260 mieszkancow /uwaza sie, ze idealnie powinien byc jeden lekarz na okolo 850 mieszkancow/. W Kanadzie mamy wiec niedobor lekarzy rodzinnych i niestety ta niekorzystna sytuacja sie poglebia.
System ksztalcenia lekarzy rodzinnych istnieje w Kanadzie juz prawie 40 lat. Obejmuje on 4 lata ksztalcenia medycznego na Uniwersytecie a potem dwuletni program specjalizacyjny, ktory odbywa sie w szpitalach i gabinetach lekarskich lekarzy rodzinnych. Nacisk jest kladziony na doswiadczenie i praktyke zdobywana w rejonach odleglych od wiekszych miast / tzn. glownie w osrodkach podmiejskich i wiejskich// gdzie istnieje najwiekszy niedobor lekarzy.
Program specjalizacyjny konczy sie egzaminem, ktory jest organizowany przez Zwiazek Lekarzy Rodzinnych w Kanadzie. Egzamin jest dwudniowy i sklada sie z dwoch czesci: pisemnej i praktycznej.
Ksztalcenie ustawiczne nie jest obowiazkowe w Kanadzie, chyba ze lekarz zamierza pozostac aktywnym czlonkiem Zwiazku Lekarzy Rodzinnych. Przynaleznosc do zwiazku wymaga placenia rocznych stawek czlonkowskich oraz udzialu w 50-ciu godzinach ksztalcenia medycznego rocznie, na akredytowanych przez zwiazek programach ksztalcenia podyplomowego. Programy te sa organizowane przez Departamenty Medycyny Rodzinnej przy Uniwersytetach lub przez Zwiazek Lekarzy Rodzinnych w Kanadzie. Poza tym firmy farmaceutyczne maja mozliwosc organizowania i sponsorowania wykladow lub prezentacji dla lekarzy, ale program takiego wykladu musi byc oceniony i zatwierdzony przez Zwiazek Lekarzy Rodzinnych.
Lekarze-nauczyciele ksztalcacy specjalistow w medycynie rodzinnej musza miec zdany egzamin specjalizacyjny oraz odbyc roczny program ksztalcenia podyplomowego /tzw. Fellowship in Family Medicine/. Program ten obejmuje rozne aspekty nauczania i administracji oraz udzial w badaniach naukowych z dziedziny medycyny rodzinnej.
Ksztalcenie ustawiczne dla nauczycieli medycyny rodzinnej jest organizowane przez Stowarzyszenie Nauczycieli Medycyny Rodzinnej oraz przez Departamenty Medycyny Rodzinnej przy Uniwersytetach.
Z powodu ciagle zmniejszajacej sie liczby lekarzy rodzinnych w Kanadzie coraz wiekszy nacisk kladzie sie ostatnio na ta dziedzine medycyny i na ksztalcenie nowych lekarzy rodzinnych.
Uwaza sie powszechnie, ze lekarze rodzinni zapewniaja okolo 90% podstawowej opieki zdrowotnej dla tutejszego spoleczenstwa i rosnacy ich niedobor stanowi powazne zagrozenie dla przyszlosci kanadyjskiego systemu opieki zdrowotnej. Aby temu zapobiec obecne wysilki skierowane sa na zwiekszenie liczby lekarzy rodzinnych w Kanadzie i ich bardziej rownomierna dystrybucje w kraju. Odbywa sie to poprzez zwiekszenie liczby miejsc w programach specjalizacyjnych na uczelniach oraz poprzez aktywne rekrutowanie lekarzy rodzinnych spoza Kanady /glownie ze Stanow Zjednoczonych/. Duzy nacisk kladzie sie na zwiekszenie naplywu lekarzy do rejonow wiejskich i bardzo odleglych poprzez odppowiednie formy oglaszania oraz oferowanie korzystnych warunkow finansowych. Rozwija sie takze model tzw. "Nurse Practicioner', ktory ma szczegolne zastosowanie w rejonach gdzie istnieje duzy niedobor lekarzy.

Szkolenie lekarza rodzinnego (ogólnego) w Niemczech
Bogdan Milek, Praktyka Lekarza Rodzinnego, Voelklingen, Niemcy

Kompetencje dotyczace specjalizacji z zakresu "Medycyna Ogolna" (Rodzinna), zgodnie z zasada federalizmu Niemiec, leza na szczeblu poszczegolnych krajow zwiazkowych (Bundeslaender), a konkretnie poszczegolnych krajowych izb lekarskich (Landesaerztekammer).
Na poziomie Federacyjnej Izby Lekarskiej (Bundesaerztekammer) istnieje tzw. wzorcowy model ksztalcenia (Musterweiterbildung) ustalony przez Niemiecki Zjazd Lekarzy (Deutscher Aerztetag) , na podstawie ktorego izby uchwalaja krajowe modele ksztalcenia.
Wzorcowy model zaleca: 5 lat szkolenia, z tego 3 lata moze sie odbywac w praktykach lekarskich, zas minimum 2 lata musi byc w szpitalu. Wymagane sa: 1,5 roku medycyny ogolnej, 1 rok interny na oddziale szpitalnym, 0,5 roku chirurgii, 0,5 roku pediatrii oraz dalsze 1,5 roku w wybranych specjalnosciach klinicznych. Szef danego oddzialu lub praktyki musi byc uprawniony do szkolenia z danego przedmiotu. Kazdy szef oddzialu lub praktyki lekarskiej szkolacej lekarzy musi wystapic o tzw. uprawnienie do szkolenia podyplomowego (Weiterbildungsermaechtigung), udzielane przez odpowiednia izbe lekarska. Szkolenie lekarza rodzinnego jest zakonczone egzaminem przed komisja Izby Lekarskiej.
Lekarze w praktykach prywatnych w Niemczech sa zobowiazani do ciaglego ksztalcenia podyplomowego. Istnieje system punktow, ktore uzyskuje sie za uczestnictowo w szkoleniach. Potwierdzenie uzyskania tych punktow moze byc umieszczone na tablicy informujacej o praktyce. Ma to informowac pacjentow, ze lekarz uczestniczy w ksztalceniu podyplomowym i jest na biezaco z nowosciami w medycynie.

Organizacja Pracy i Szkolenie Lekarza rodzinnego na Litwie
Laimute Sliżewska, Maria Suchocka, Centrum Podstawowej Opieki Zdrowotnej,  Soleczniki

W referacie przedstawiano system zarządzania, organizacji pracy, szkolenie, strukturę finansowania, usamodzielnienie i zakres usług świadczonych przez lekarza rodzinnego na Litwie.
Usługi pomocy medycznej na Litwie są podzielone na trzy poziomy: III poziom – najwyższy, to kliniki universyteckie, II poziom – szpitale i przychodnie rejonowe, I poziom – instytucja lekarza rodzinnego. W terenie za organizację ochrony zdrowia I poziomu są odpowiedzialne rejonowe samorządy i lekarz samorządu.
Usługi I poziomu są świadczone w centrach w których pracują lekarze rodzinni, pediatra, chirurg ogólny,  akuszer – ginekolog, terapeuta , psychiatra i lekarz stomatolog. Usługi są świadczone i w samodzielnych (prywatnych) gabinetach lekarza rodzinnego.
Lekarz rodzinny świadczy usługi medyczne według norm ustanowionych przez ministerstwo zdrowia. Są to usługi profilaktyczne , usługi diagnostyki i leczenia chorych oraz rehabilitacja.
W toku reformy do 2010 roku z centrów I poziomu będą wyeliminowani pediatrzy, terapeuci, chirurdzy, ginekolodzy, a pomoc stomatologiczna będzie sprywatyzowana.
Ksztalcenie lekarza rodzinnego odbywa sie w dwóch kierunkach. Lekarze po zakończeniu studiów uzyskują rezydenturę lekarza rodzinnego i uczą się dalej trzy lata. Po zdaniu państwowych egzaminów uzyskują dyplom.
Lekarze innych specjalności lekarze mają też możliwość uzyskania statusu lekarza rodzinnego. W ciągu kilku lat (termin do 5 lat) muszą wziąć udział w następujących kursach: neurologia, farmakoterapia, pediatria, okulistyka, laryngologia, ginekologia, chirurgia, traumatologia, psychiatria i zdać ten sam egzamin państwowy co lekarze rezydenci.
Podstawowym zródłem finansowania lekarza rodzinnego są terytorialne kasy chorych. Kasa chorych ustanawia normy ile osób może być obsługiwanych przez lekarza (1 lekarz – 2000 osób) i ustanawia ceny (za 1 osobę w rok placi się 30 dolarów USA. Samorząd finansuje programy zdrowotne, niektóre płatne usługi (wyznaczone przez ministerstwo zdrowia), niektore wydatki ośrodka (remont, transport i inne).  Ministerstwo zdrowia finansuje szczepienia dzieci do 16 lat.
Aktualnie ministerstwo zdrowia nalega na usamodzielnienie lekarza rodzinnego przy czym środki na prywatyzację i otwarcie gabinetu lekarz musi znaleźć sam

Kształcenie Lekarzy Rodzinnych (LR) w Szwecji
Barbara Nalepa, Praktyka Lekarza Rodzinnego, Szwecja

W Szwecji medycyna rodzinna stala sie osobna specjalizacja w roku 1981. W latach 70-tych i 80-tych ksztalcenie specjalizacyjne odbywalo sie po okresie stazu, dalsze ksztalcenie odbywalo sie na zasadzie obowiazkowych blokow na klinikach specjalizacyjnych. W latach 90-tych zmieniono system szkolenia specjalizacyjnego kladac nacisk na szkolenie indywidualne. Miejscem ksztalcenia jest uniwersytecka katedra medycyny rodzinnej i spolecznej. Ilosc wyksztalconych LR w Szwecji wynosi 4300 na 9 milionów mieszkancow. Aktualnie jest okolo 1000 kształcących sie LR. Staze obowiazkowe to staz szpitalny i 6-cio miesieczny staz w praktyce LR. Ksztalcenie ustawiczne jest rozne w roznych regionach kraju. Frekwencja jest wysoka.Nie istnieje system zdobywania punktow. Co do ksztalcenia ksztalcacych odbywa sie na uniwersytecie, na wydziale medycyny rodzinnej. Do roku 2008 planuje sie zwiekszenie ilosci LR do 6 tysiecy.W trakcie jest reforma majaca na celu latwiejszy dostep pacjentow do LR a przedewszystkim posiadanie "wlasnego" LR.

Kształcenie lekarzy rodzinnych na Ukrainie
Aleksander Pulyk, Iwan Czopej, Uniwersytet Użgorodzki, Użgorod, Ukraina

Od 23 lutego 2000 r. weszla w zycie Ustawa nr 33 Minstra Zdrowia o etacie Lekarza Rodzinnego (LR). Zgodnie z ustawa lekarze rejonowi powinni byc zamienieni na lekarzy rodzinnych ze srednia 1 etat na 1500 pacjentow. Na Ukrainie gdzie mieszka okolo 48 mil ludzi, jest zapotrzebowanie na 200 000 LR.
Na dzien dzisiejszy wyksztalconych jest okolo 1000 LR. Przygotowanie LR prowadzi sie podczas ksztalcenia podyplomowego, w czasie studjow podobne ksztalcenie na razie nie istnieje. Placowki LR istnieja dopiero od zeszlego roku, wiec staz odbywa sie w przychodniach i szpitalu. Ksztalcenie konczy sie egzaminem i wreczeniem certifikatu.

Ksztalcenie Lekarzy Rodzinnych w Moldawii
Andżela Bogucka, Liliana Groppa, ZLP w Moldawi

Ksztalcenie LR istnieje w Moldawii od 1977 r. wedlug ustawy MZ. Ksztalcenie LR prowadzi Uniwersytet Medyczny w Kiszynowie.
Obecnie wyksztalconych LR jest 1300, na 3.63 mil mieszkancow. LR pracuja w t.z. Asocjacjach LR- przychodniach skupiajacych od paru do kilkunastu LR w zaleznosci od regionu.
Ksztalcenie LR zaczyna sie na VI roku studiow medycznych, trwa 4 miesiace, po 7 godzin dziennie w formie wykladow, cwiczen i praktyk w przychodni LR. W trakcie szkolenia studenci zdaja zaliczenia. Po zakonczeniu studiow rozpoczyna sie rezydentura, ktora trwa 3 lata. Skalda sie ona ze stazy szpitalnych (10 miesiecy) i stazu w praktyce LR (23 miesiace). Ilosc ksztalcacych to aktualnie 450 lekarzy. Po zakonczeniu rezydentury lekarz dostaje tytul lekarza ogolnego.
Wedlug ustawy MZ dla LR jest obowiazkowe ksztalcenie ustawiczne finansowane przez MZ. Z powodu brakow finansow, ksztalcacy musza sie ksztalcic na wlasny koszt, najczesciej wyjezdzajac do Rumunii.

KSZTAłCENIE LEKARZA RODZINNEGO NA GRODZIEńSZCZYźNIE I BIAłORUSI
S. Prokopowicz, A. Szpakow, W. Prokopowicz, Uniwersytet Grodzieński, Szpital Obwodowy w Grodnie

Według Zarządzenia Ministra Zdrowia Białorusi od sierpnia 1998 roku została powołana służba lekarza rodzinnego na Grodzieńszczyźnie. Pierwszą próbą reformowania i wprowadzenia w rejestr lekarski specjalizacji lekarza praktyki ogólnej (lekarza rodzinnego) była organizacja placówki eksperymentalnej tej służby w Grodnie i obwodzie Mińskim w 1992 roku. Teraz na Grodzieńszczyźnie pracuje 59 lekarzy rodzinnych.
Kształcenie odbywa się po zakończeniu specjalizacji na uniwersytecie medycznym (na Białorusi ich jest 4) w Akademii Kształcenia Podyplomowego w Mińsku. Zakład Lekarza Praktyki Ogólnej istnieje w Akademii od stycznia 1999 roku. Kształcenie odbywa się po przez 3-6 – miesięczne kursy. W latach 1999-2002 183 lekarzy otrzymalo certyfikaty .Od roku 2001 są też organizowane kursy dla wykładowców medycyny rodzinnej z uniwersytetów medycznych na Białorusi. Kształcenie jest adaptowane do przeprowadzenia zapobiegania, wczesnego diagnozowania chorób i rehabilitacji. Przygotowana jest opinia kwalifikacyjna dla lekarza rodzinnego i pielęgniarki rodzinnej.

Moje doświadczenia z początku szkolenia lekarzy rodzinnych w zakresie pediatrii
Janina Niżnikowska-Marks, Komisja Zagraniczna Okręgowej Izby Lekarskiej w Warszawie

Klinika Pediatrii CMKP jako jedna z pierwszych placówek pediatrycznych w Polsce rozpoczęła szkolenie w zakresie pediatrii lekarzy decydujących się na pracę jako lekarze rodzinni. Szkolenie było prowadzone we współpracy z prof. Sliwowskim, doświadczonym lekarzu interniście oraz wytrawnym dydaktyku, któremu CMKP powierzyło prowadzenie świeżo powołanej Kliniki Medycyny Rodzinnej. Sądzę, że moje doświadczenie i uwagi z początku szkolenia lekarzy rodzinnych mogą być przydatne w dyskusji na ten temat.

Program Kongresu